Không có tục lệ nào của người Việt cấm tặng trang sức cho người yêu; lời đồn "tặng dây chuyền là trói buộc", "tặng nhẫn trước cưới dễ dở dang" chủ yếu lan truyền qua bạn bè và mạng xã hội trong vài chục năm gần đây. Phía sau chúng là vài nỗi lo rất thật của các cặp đôi: sợ món quà quá nặng so với mối quan hệ, sợ người nhận thấy bị ràng buộc, sợ chia tay rồi không biết xử lý món đồ thế nào.
Bài này gom các lời đồn hay nghe nhất về quà trang sức khi yêu, thử lần theo nguồn gốc của từng điều, tách phần nên nghĩ kỹ khỏi phần chỉ là lời truyền miệng, và gợi ý cách chọn, cách trao để món quà nói đúng điều bạn muốn nói.
Những lời đồn hay gặp về quà trang sức khi yêu
Danh sách dưới đây là những câu được hỏi nhiều nhất. Cột giữa là cách người ta hay giải thích; cột cuối là góc nhìn tỉnh táo hơn.
| Lời đồn | Cách giải thích thường nghe | Góc nhìn nên cân nhắc |
|---|---|---|
| Tặng dây chuyền là "xích" người kia lại | Dây chuyền vòng quanh cổ như sợi xích, ngụ ý giữ chặt | Dây chuyền cũng được hiểu là "kết nối", "luôn ở gần tim"; nghĩa tuỳ người trao gửi |
| Tặng nhẫn khi chưa cưới là dở dang | Nhẫn là món của lễ cưới, tặng sớm là "đi trước" duyên số | Nhẫn đôi, nhẫn hứa hẹn đã phổ biến; điều cần là cả hai hiểu nhẫn mang ý gì |
| Tặng vòng tay là muốn "trói tay" | Vòng khép kín quanh cổ tay như còng | Vòng tay từ lâu là quà chúc bình an trong nhiều nền văn hoá |
| Tặng bông tai là mong người kia "nghe lời" | Chơi chữ từ vị trí đeo ở tai | Đây là lời đùa nhiều hơn là quan niệm |
| Quà càng đắt, càng nhanh chia tay | Quà lớn tạo áp lực, mối quan hệ "nặng" quá | Có phần đúng: quà vượt quá mức thân thiết dễ gây ngượng |
| Người nhận phải "trả" một đồng xu để hoá giải | Như mua lại món đồ, không còn là quà | Giống tục đưa đồng xu khi được tặng dao kéo; vô hại nếu cả hai thấy vui |
Đọc kỹ sẽ thấy phần lớn các lời đồn đều dựa trên hình dáng món đồ, rồi gán cho nó một nghĩa xấu. Cùng hình dáng ấy, người khác lại gán nghĩa tốt. Vì vậy nghĩa của món quà nằm ở người trao và người nhận nhiều hơn ở bản thân món đồ.
Lời đồn này từ đâu ra
Nếu lật các sách ghi chép phong tục Việt Nam quen thuộc, bạn sẽ khó tìm thấy điều kiêng nào về chuyện trai gái tặng trang sức cho nhau trước khi cưới. Lý do đơn giản: trong xã hội làng xưa, việc trai gái tặng nhau vàng bạc trước khi hai gia đình dạm ngõ hiếm khi diễn ra công khai. Trang sức xuất hiện chủ yếu trong lễ hỏi, lễ cưới, do gia đình đứng ra sắm.
Phần lớn các lời đồn hôm nay xuất hiện khi việc tặng quà giữa hai người yêu nhau trở thành thói quen phổ biến, gắn với các ngày lễ như Valentine, Giáng sinh, sinh nhật. Chúng lan nhanh trên diễn đàn, mạng xã hội, đôi khi pha trộn với những lời đồn từ phim ảnh, từ văn hoá Trung Hoa, Hàn Quốc. Một số câu có vẻ là chuyện đùa vui giữa bạn bè, được nhắc mãi rồi thành "người ta bảo".
Điều này không làm cho các lời đồn trở nên vô nghĩa. Chúng phản ánh nỗi lo có thật của các cặp đôi trẻ: món quà có nói thay mình quá nhiều không, có khiến người kia thấy áp lực không. Đó là phần đáng giữ lại để suy nghĩ.
Phần đáng nghĩ kỹ trước khi tặng
Mức độ món quà so với mức độ mối quan hệ. Một chiếc nhẫn vàng ở tháng thứ hai của mối quan hệ có thể khiến người nhận lúng túng, không biết nhận hay từ chối, không biết mình "nợ" lại điều gì. Món quà vừa với độ thân thiết giúp cả hai thoải mái.
Ý nghĩa người nhận có thể hiểu. Nhẫn, đặc biệt là nhẫn đeo ở ngón áp út, dễ được người xung quanh hiểu là đã đính hôn. Nếu bạn chỉ muốn tặng một món đẹp, hãy nói rõ ý mình, hoặc chọn kiểu nhẫn đeo ngón khác.
Gia đình người nhận nhìn món quà thế nào. Ở nhiều nhà, con gái nhận vàng của bạn trai khi chưa có lời hỏi là chuyện bố mẹ sẽ để ý. Một món bạc nhỏ, một mặt dây giản dị thường ít gây thắc mắc hơn.
Sở thích thật của người nhận. Có người không bao giờ đeo dây chuyền, có người dị ứng kim loại, có người chỉ đeo đồ màu bạc. Một món quà không đeo được thì dù ý nghĩa đến đâu cũng chỉ nằm trong hộp.
Chuyện gì xảy ra nếu chia tay. Không ai muốn nghĩ đến lúc này, nhưng món quà quá đắt có thể trở thành gánh nặng cho cả hai nếu mối quan hệ dừng lại. Đây là lý do thực tế nhất khiến người lớn khuyên "đừng tặng nhau vàng sớm quá".
Chọn món theo điều bạn muốn nói
Thay vì lo món nào kiêng, hãy bắt đầu từ lời nhắn bạn muốn gửi. Một vài gợi ý ghép giữa ý nghĩa và loại trang sức:
- Muốn nói "anh luôn nghĩ đến em": mặt dây nhỏ đeo gần ngực, có thể khắc chữ cái đầu tên hoặc một ngày kỷ niệm ở mặt sau.
- Muốn chúc bình an khi người kia đi học xa, đi làm xa: vòng tay mảnh, dây đeo tay có một hạt nhỏ, món đeo hằng ngày mà ít vướng.
- Muốn đánh dấu một cột mốc như một năm bên nhau: nhẫn đôi trơn đeo ngón giữa hoặc ngón út, nói rõ đây là nhẫn kỷ niệm.
- Muốn tặng mà không gây áp lực: bông tai nhỏ, kẹp tóc có chi tiết kim loại, hay một món bạc giản dị.
- Muốn ngỏ lời cầu hôn: chọn nhẫn sau khi đã tìm hiểu kỹ cỡ tay và sở thích, và chuẩn bị cho cả khả năng người kia cần thêm thời gian.
Món quà nhỏ kèm vài dòng viết tay thường được nhớ lâu hơn một món đắt mà không lời nào đi kèm.
Trao quà sao cho người nhận thấy vui, không thấy nặng
Cách trao quan trọng không kém món quà. Một vài bước giúp khoảnh khắc ấy nhẹ nhàng:
- Chọn lúc riêng tư, tránh trao trước đông người nếu món quà có ý nghĩa lớn; người nhận cần không gian để phản ứng thật.
- Nói ngắn gọn vì sao bạn chọn món này: "Em hay than cổ trống trơn khi mặc áo dài, nên anh chọn mặt dây nhỏ thôi".
- Nếu người nhận ngần ngại vì nghe lời đồn, đừng gạt đi; hãy hỏi họ lo điều gì và cùng tìm cách, như đưa lại một đồng xu cho vui.
- Để người nhận tự quyết khi nào đeo. Ép đeo ngay, đeo mọi lúc dễ khiến món quà thành thứ kiểm soát.
- Giữ hoá đơn hoặc phiếu đổi cỡ trong trường hợp nhẫn, vòng không vừa.
Những bước nhỏ này giúp món quà trở về đúng nghĩa của nó: một lời nhắn, không phải một sợi dây buộc.
Tặng trang sức cho người yêu ở các nơi khác
Nhìn rộng ra, tục tặng trang sức để bày tỏ tình cảm có ở rất nhiều nền văn hoá, và không nơi nào giống nơi nào. Ở Ireland có nhẫn Claddagh với hình đôi bàn tay nâng trái tim đội vương miện, cách đeo quay vào hay quay ra cho biết người đeo đã có đôi hay chưa. Ở nhiều nước châu Âu xưa, mặt dây lồng ảnh hoặc lồng một lọn tóc là quà quen thuộc của những người yêu nhau xa cách. Ở Hàn Quốc, nhẫn đôi của các cặp đang hẹn hò rất phổ biến và được coi là chuyện bình thường.
Cùng một món đồ, mỗi nơi gán cho một ý nghĩa riêng, có nơi coi là lời hứa, có nơi chỉ là kỷ niệm. Điều này nhắc rằng nghĩa của món quà phần lớn do con người đặt ra và thoả thuận với nhau. Một sợi dây chuyền ở nơi này là "xích", ở nơi khác là "sợi chỉ nối hai trái tim".
Vì vậy, thay vì băn khoăn món nào bị kiêng, hai người có thể tự đặt cho món quà của mình một ý nghĩa riêng, nói ra thành lời khi trao. Ý nghĩa ấy mới là thứ người nhận nhớ khi chạm tay vào món đồ nhiều năm sau.
Nếu chia tay: trả lại hay giữ
Đây là câu hỏi mà rất nhiều người phân vân, và cũng là nơi các lời đồn "tặng là chia tay" gây nhiều day dứt nhất. Không có quy tắc chung. Có người giữ món quà như một kỷ niệm đẹp của một giai đoạn; có người trả lại vì không muốn nhìn thấy; có người tặng lại cho người khác hoặc đổi thành một món mới.
Với món giá trị lớn như nhẫn cầu hôn, nhiều người cho rằng nên trả lại khi lễ cưới không diễn ra, vì món ấy gắn với một lời hứa cụ thể. Với những món nhỏ tặng dịp sinh nhật, lễ tết, giữ lại hay không là lựa chọn của người nhận. Điều quan trọng là quyết định được đưa ra bình tĩnh, không dùng món quà để làm tổn thương nhau.
Nếu bạn thấy khó chịu mỗi lần nhìn món đồ, cất vào hộp một thời gian là cách nhẹ nhất. Sau vài tháng, bạn sẽ biết mình muốn giữ, muốn trả hay muốn biến nó thành thứ khác.
Khi người yêu tin, còn mình thì không
Có những cặp đôi mà một người rất tin các lời đồn, người kia thì không. Người tặng có thể thấy buồn khi món quà mình chọn kỹ bị từ chối chỉ vì "nghe nói tặng dây chuyền là chia tay". Người nhận lại thấy khó xử, vì vừa thích món quà vừa không yên tâm.
Cách giải quyết êm nhất thường không phải là tranh luận xem lời đồn đúng hay sai. Người tặng có thể nhận một đồng xu tượng trưng như "mua lại", hoặc đổi món quà sang loại người kia thấy thoải mái hơn. Người nhận nên nói thật nỗi lo của mình, để người tặng hiểu rằng mình không chê món quà.
Tôn trọng niềm tin của người mình yêu, dù mình không chung niềm tin ấy, cũng là một món quà. Nhiều cặp đôi kể rằng chính những lần thương lượng nhỏ như vậy giúp họ hiểu nhau hơn bất cứ món trang sức nào.
Câu hỏi thường gặp
Tặng người yêu dây chuyền có bị chia tay không?
Không có căn cứ cho thấy món quà quyết định chuyện chia tay. Lời đồn này lan truyền chủ yếu qua mạng xã hội, dựa trên hình dáng sợi dây giống như xích. Mối quan hệ bền hay không phụ thuộc vào cách hai người đối xử với nhau.
Có nên tặng nhẫn cho người yêu khi chưa cưới không?
Được, nhưng nên nói rõ ý nghĩa: nhẫn kỷ niệm, nhẫn đôi hay nhẫn cầu hôn. Nhẫn đeo ở ngón áp út dễ khiến người khác hiểu là đã đính hôn. Cũng nên cân nhắc cách gia đình người nhận nhìn món quà.
Nhận quà trang sức rồi đưa lại đồng xu có tác dụng gì?
Đây là cách "mua lại" món quà theo lời truyền miệng, giống tục đưa đồng xu khi được tặng dao kéo. Không có tác dụng gì được chứng minh, nhưng nếu giúp cả hai yên tâm và vui vẻ thì đó là một cử chỉ nhỏ vô hại.
Chia tay rồi có phải trả lại trang sức đã nhận không?
Không có quy tắc chung. Nhiều người cho rằng nhẫn cầu hôn nên trả lại khi lễ cưới không diễn ra; món nhỏ tặng dịp lễ thì tuỳ người nhận giữ hay trả. Nên quyết định bình tĩnh và không dùng món quà để làm tổn thương nhau.
Tặng trang sức cho người yêu nên chọn món nào an toàn nhất?
Món nhỏ, giản dị, đeo hằng ngày được như mặt dây nhỏ, vòng tay mảnh hay bông tai nụ thường ít gây áp lực. Nên tìm hiểu trước người nhận có dị ứng kim loại không, quen đeo màu vàng hay màu bạc.
